همبستگی پنهان: دلار، طلا، سکه و نبض بازار مصالح ساختمانی"
در اقتصاد ایران، هیچ بازاری ایزوله نیست و نوسانات در یک بخش، ripple effect یا موج‌های تأثیری را در سایر حوزه‌ها ایجاد می‌کند. بازار پرفراز و نشیب دلار، طلا و سکه به عنوان دماسنج‌های اصلی اقتصاد کلان، همواره سایه خود را بر قیمت‌های پایه و استراتژیک مانند مصالح ساختمانی می‌اندازند. اما این تأثیر چگونه رخ می‌دهد و با چه تأخیری خود را نشان می‌دهد؟
۱. دلار: سلطان تأثیرگذار با تأخیر:
• اثرگذاری: دلار، شاه‌کلید تورم در ایران است. افزایش نرخ دلار مستقیماً بر قیمت مواد اولیه وارداتی (مانند برخی افزودنی‌های سیمان یا تجهیزات تولید)، هزینه‌های تولید (قطعات یدکی ماشین‌آلات، سوخت) و به‌ویژه قیمت آهن‌آلات (که نرخ جهانی آن‌ها با دلار محاسبه می‌شود) تأثیر می‌گذارد. حتی مصالحی مانند سیمان و آجر که عمدتاً داخلی هستند، تحت تأثیر افزایش هزینه‌های سوخت، حمل‌ونقل و دستمزد (ناشی از تورم دلاری) گران می‌شوند.
• بازه زمانی اثرگذاری: جهش‌های دلار معمولاً با ۱ تا ۳ ماه تأخیر خود را در بازار مصالح ساختمانی نشان می‌دهند. آهن‌آلات سریع‌تر (۱ تا ۲ ماه) و سیمان و آجر کمی کندتر (۲ تا ۳ ماه) واکنش نشان می‌دهند. این تأخیر ناشی از زمان‌بر بودن چرخه تولید، توزیع و فروش موجودی‌های قبلی است.
۲. طلا و سکه: دماسنج‌های غیرمستقیم تورم و انتظارات:
• اثرگذاری: گرچه طلا و سکه مستقیماً مانند دلار مواد اولیه مصالح را تحت تأثیر قرار نمی‌دهند، اما نقش آن‌ها به عنوان شاخص‌های تورم و انتظارات تورمی بسیار مهم است.
• حفظ ارزش دارایی: در دوران بی‌ثباتی اقتصادی و افزایش نرخ طلا و سکه، سرمایه‌ها به سمت بازارهای با پتانسیل رشد بیشتر (از جمله مسکن و ساخت‌وساز) یا ذخیره ارزش در طلا و ارز کشیده می‌شوند.
• انعکاس تورم: افزایش قیمت طلا و سکه نشانه‌ای از کاهش ارزش پول ملی و تورم است. این تورم نهایتاً بر هزینه‌های دستمزد، انرژی و حمل‌ونقل تأثیر گذاشته و به طور غیرمستقیم قیمت تمام شده مصالح را افزایش می‌دهد.
• تأثیر روانی و انتظارات: نوسانات شدید در بازار طلا و سکه، انتظارات تورمی را در جامعه و بین فعالان اقتصادی افزایش می‌دهد، که خود به گران‌فروشی یا افزایش قیمت‌ها منجر می‌شود.
• بازه زمانی اثرگذاری: تأثیر طلا و سکه بر مصالح بیشتر یک تأثیر کلان و بلندمدت‌تر است تا یک واکنش لحظه‌ای. این تأثیر می‌تواند با ۳ تا ۶ ماه تأخیر و به صورت موجی از افزایش هزینه‌ها و انتظارات تورمی خود را نشان دهد. جهش‌های ناگهانی در طلا و سکه ممکن است با تأخیر ۲ تا ۴ ماهه بر بخش‌های مرتبط با تولید